Werknemers en insolventie van de werkgever

A.M. Luttmer-Kat

• 9789026836473

Samenvatting:

Een faillissement heeft ingrijpende gevolgen voor de betrokken (rechts)persoon en zijn schuldeisers en aandeelhouders. Het faillissement van een werkgever vormt tevens een ernstige bedreiging van de bestaanszekerheid van de in de onderneming van die werkgever werkzame werknemers. Meestal moeten zij vrezen dat het loon en achterstallige betalings-verplichtingen niet zullen worden voldaan en dat hun arbeidsovereenkomst met de failliet door de curator zal worden beëindigd. Een doorstart kan de gevolgen van het faillissement voor de werknemers beperken, maar of iemand bereid is de (gezonde delen van de) onderneming en (een deel van) het personeel over te nemen, is veelal onzeker. Ons recht kent, naast het faillissement, nog een openbare insolventieprocedure onder rechterlijk toezicht: de surseance van betaling. Terwijl het faillissement gericht is op liquidatie van het vermogen van de schuldenaar en verdeling van de opbrengst onder de schuldeisers, kan de surseanceverlening worden gekarakteriseerd als een algemeen uitstel van betaling, verleend om de schuldenaar enige tijd te gunnen om orde op zaken te stellen en eventueel tot sanering van zijn bedrijf te komen. Als een reorganisatie van het bedrijf nodig blijkt, vindt deze in de praktijk echter zelden plaats tijdens surseance. Veelal wordt in dat geval gebruik gemaakt van een activa-transactie na faillissement. De curator verkoopt de activa aan een nieuwe entiteit, die slechts een deel van het personeel overneemt, waarna de koopprijs wordt verdeeld onder de schuldeisers van de oude entiteit. De voorkeur voor het faillissement als herstructureringsinstrument hangt samen met het grotendeels vervallen van de wettelijke bescherming die werknemers kunnen ontlenen aan het ontslagrecht en de wettelijke regeling inzake overgang van een (onderdeel van de) onderneming als gevolg van de faillietverklaring. Het faillissement is in dat kader wel omschreven als een ‘werkgeverswalhalla’. Genoemde werknemersbescherming is, althans voor een belangrijk deel, tijdens surseance van betaling wel van toepassing.