Petrus Forestus medicus

H. A. Bosman ea.

• 01 januari 1996
• 9789090101712

Samenvatting:

VOORWOORD
Het stemt mij tot voldoening dat naast het boek 'Pieter van Foreest, De Hollandse Hippo-
crates' thans ook Petrus Forestus Medicus' is voltooid.
In het eerste boek werden vele gegevens over het leven en de werken van Pieter van Foreest
op onderhoudende wijze gepresenteerd. Dit tweede boek is anders van opzet: het is de weten-
schappelijke pendant van het eerste. Men vindt hierin de bibliografie van de werken van Van
Foreest van de hand van R. Breugelmans en W.K. Gnirrep. De titelpagina's van vrijwel alle be-
schreven werken werden door Peter van der Lee zorgvuldig digitaal bewerkt en gereprodu-
ceerd. De correspondentie met de Leidse hoogleraar in de geneeskunde, Johannes Heurnius
werd vertaald en geannoteerd door Chris Heesakkers. Epigrammen van vrienden en relaties
zijn, voorzien van commentaar, opgenomen. De Engelse medicus-historicus Vivian Nutton
geeft een indruk van de kwakzalverij zoals Van Foreest die in de dagelijkse praktijk meemaakte.
Door ondergetekende zijn drie fragmenten uit het handschrift tegen de kwakzalverij en onbe-
voegde geneeskunde getranscribeerd en geannoteerd. Het betreft de inleiding, het gedeelte dat
handelt over geneesmiddelen en enige bladzijden over Paracelsus en de paracelsisten, die later
waarschijnlijk door Van Foreest zelf weer zijn doorgestreept. Tot slot is er een bijdrage over de
boekenschenking van Pieter van Foreest aan de Alkmaarse stadsbibliotheek door Chris
Streefkerk. Dit unieke historische materiaal is nu beschikbaar voor bibliotheken, archieven,
musea, medisch-historici en historici, kortom voor allen die zich voor de zestiende-eeuwse
geneeskunde en voor Pieter van Foreest in het bijzonder interesseren.
Mijn dank gaat in de eerste plaats uit naar de auteurs. Hun inzet en specialistische kennis
staan borg voor een ter zake deskundige behandeling van de verschillende onderwerpen.
Mijn dank gaat eveneens uit naar de Universiteitsbibliotheken van Amsterdam en Leiden
en de Koninklijke Bibliotheek te Den Haag voor hun ruimhartige medewerking.
De pluriforme tekst werd door de typografische vormgeving van Peter van der Lee, bij-
gestaan door Paul Dijstelberge, tot een eenheid gemaakt. De uitvoering van zijn ontwerp
werd op fraaie wijze gerealiseerd door drukkerij Stolwijk te Duivendrecht onder de deskun-
dige begeleiding van Jacqueline van As.
Henriette A. Bosman - Jelgersma
Middelnederlandse woordenlijst

352

Lijst van personen- en plaatsnamen

356

Medische en farmaceutische woordenlijst

359

De boekenschenking van Pieter van Foreest aan Alkmaars Librije

365

Chris Streefkerk
Gegevens over de auteurs

369

Register van de belangrijkste persoonsnamen

373

Gegevens over de auteurs
Henriette A. Bosman - Jelgersma studeerde farmacie aan de Rijksuniversiteit Leiden. Zij was
werkzaam als praktiserend apotheker en promoveerde in 1979 op het proefschrift Vijf Eeuwen
Delftse Apothekers. Zij werd in 1983 benoemd als bijzonder hoogleraar in de Geschiedenis der
Farmacie aan de Rijksuniversiteit Leiden. Als zodanig was zij eveneens werkzaam aan de
Rijksuniversiteit Groningen. Naast publicaties op het gebied van de farmaceutische en medi-
sche geschiedenis houdt zij zich reeds lang bezig met het bestuderen van leven en werken van
Pieter van Foreest.
R. Breugelmans studeerde klassieke taal- en letterkunde. Hij is conservator Westerse gedrukte
werken aan de bibliotheek der Rijksuniversiteit Leiden.
W.K. Gnirrep is conservator Zeldzame en Kostbare Werken aan de Universiteitsbibliotheek
van Amsterdam.
Chris L. Heesakkers studeerde klassieke talen aan de Rijksuniversiteit Leiden. Hij was assistent
bij de sectie latijn van deze universiteit en medewerker van de afdeling Westerse Handschriften
van de Leidse Universiteitsbibliotheek. Sinds 1978 is hij verbonden aan de Universiteit van
Amsterdam. Vanaf 1989 is hij bijzonder hoogleraar Neolatijn aan de Rijksuniversiteit Leiden.
Hij verzorgde onder meer tekstuitgaven van Erasmus, Dousa, Lipsius, Cunaeus, en zestiende-
eeuwse Amsterdamse schoolrectoren en vertalingen van Latijnse werken van Constantijn Huy-
gens en de cartograaf Blaeu. Ook verschenen van zijn hand publicaties over vooral Nederlandse
humanisten en de vroege geschiedenis der Leidse Universiteit en het Amsterdamse Athenaeum
Illustre .
Wilhelmina G. Heesakkers - Kamerbeek studeerde klassieke letteren en belastingrecht aan de
Rijksuniversiteit Leiden. Zij is thans werkzaam als gerechtsauditeur bij de Hoge Raad der
Nederlanden. Van haar historische belangstelling gaf zij onder meer blijk door haar mede-
werking aan de uitgave van De Trinitate van de vierde-eeuwse kerkleraar Hilarius van Poitiers
onder leiding van Prof. dr P. Smulders, en aan een uitgave van Amsterdamse schoolzangen uit
de zestiende eeuw samen met C.L. Heesakkers. Zij publiceerde eveneens over de zestiende-
eeuwse jurist Johannes Arnoldi Corvinus en het negentiende-eeuwse patentrecht.
Vivian Nutton
Cambridge University: B.A. 1965, M.A. 1969, Ph.D. 1970
Fellow and Director of Studies in Classics, Selwyn College, Cambridge, 1967-1977
Wellcome Institute for the History of Medicine, London, 1977-
Head of the Academic Unit, 1996-
Professor of the History of Medicine, University College London, 1993-
1980 Joint Editor of Medical History
1988 Visiting Professor, John Hopkins University, Baltimore

Group
1994 Sheila Kassman Lecture in Ancient Philosophy, Institute of Classical Studies, London
1995 College Lecture, The Royal College of Physicians of London
1996 Annual Lecture, The Society for Renaissance Studies, London
He wrote many books about the Works of Galen and the history of Medical Education, Medi-
cal Tradition, Therapeutics, Fever, Cardiology and other subjects.

Chris Streefkerk is directeur van het Regionaal Archief Alkmaar en voorzitter van de Konink-
lijke Vereniging van Archivarissen in Nederland. Van 1980 tot 1990 was hij als universitair docent
werkzaam bij de sectie Nederlandse Rechtsgeschiedenis van de Faculteit der Rechtsgeleerdheid
van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij publiceert vooral over waterstaatsgeschiedenis.

Major Lectures delivered:
1988 William Snow Miller Lecture, University of Wisconsin
1992 Poynter Lecture, British Society for the History of Medicine
1993 Bishop Memorial Lecture, Library Association, Medical, Health and Welfare Libraries